طرز تشخیص چای سالم و خوب

طرز تشخيص چاي سالم و خوب

چاي سياه فله ‌اي انواع گوناگوني دارد.

چاي

 

چاي يکي از نوشيدني ‌هاي پرطرفدار در کشور ما است که مصرف به اندازه و صحيح‌ آن البته خواص بسياري هم در پي دارد. چاي سياهي که به صورت فله‌ اي در بازار به فروش مي ‌رسد تنوع فراواني دارد: چاي مورچه، ترش، باروتي و...
 که حتما شما هم اسم آن ها را شنيده‌ايد و به آن ها علاقه داريد. در رابطه با تفاوت چاي‌ هاي سياه با يک ديگر، از دکتر محمدحسين صالحي‌سورمقي، متخصص فارماکوگنوزي و استاد دانشكده داروسازي دانشگاه علوم پزشکي تهران هفته نامه سلامت سوالاتي پرسيده‌ است كه خواندن پاسخ‌ هاي ايشان را به شما توصيه مي ‌کنيم.
چاي سياه فله ‌اي انواع گوناگوني دارد. اگر منشأ تمام اين چاي‌ ها برگ چاي است، خب، چه تفاوتي با هم دارند؟
متاسفانه تا زماني که روي اين انواع، آزمايشات اوليه ‌اي انجام نشود نمي ‌توان در موردشان صحبت کرد. حتما بايد رنگ، ميزان کافئين، مزه و طعم آن ها مورد بررسي قرار گيرد تا بتوان گفت چه تفاوتي با هم دارند. به هر حال وقتي برگ چاي پلاسيده و خشک مي‌ شود اشکال گوناگوني پيدا مي‌ کند. برخي درشت و برخي پودر است که مثلا به آن کله ‌مورچه ‌اي مي ‌گويند اما تا زماني که آزمايشي انجام نشود نمي‌ توان آن ها را با هم مقايسه و يا تفاوت ‌شان را بيان کرد.
چه چيزي سبب تفاوت انواع چاي سياه با هم شده است؟ چرا شکل و رنگ چاي‌ ها با هم متفاوت‌ است؟
گياه چاي در همه انواع آن، يکي است اما وقتي در آب و هواي مختلف رشد مي ‌کند و چون جزو گياهاني است که خيلي سريع تغييراتي در آن حاصل مي ‌شود به همين دليل تنوع ظاهري مي ‌يابد. به عنوان مثال، حتي در دو شهر شمال نيز گياه چاي بنابر آب و هواي محيط تغييراتي دارد.
در كل، از گياه چاي در دنيا سه نوع عمده چاي توليد مي ‌شود. وقتي برگ گياه چيده مي ‌شود و به شکل تازه براي عمليات پلاسيدن يا تخمير فرستاده مي‌ شود، رنگ گياه عوض شده و سياه مي ‌شود. بو و مزه آن هم تغيير کرده و خشک مي‌ شود. نتيجه خشک شدن اين گياه، چاي سياه است.
اگر گياه تازه سريعا خشک شود و تخمير روي آن صورت نگيرد، نتيجه چاي خشک سبز است که رنگ کمتري توليد مي‌ کند اما خواص آن بيشتر از چاي سياه است.
نوع ديگر چاي نيمه تخمير شده است که با نام اورنگ شناخته مي شود. اين چاي تنها در چين تهيه مي ‌شود و خواص آن في‌ ما بين چاي سبز و سياه است!
بهترين، مرغوب ‌ترين و خوش ‌طعم‌ ترين چاي مربوط به چاي بهاره است و بعد چاي تابستان و پاييز قرار مي گيرند.
در مورد چاي سياه چند قانون اصلي و علمي وجود دارد.
اول آنکه به دليل آنکه در روند تخمير مواد تلخ‌ کننده آن بيشتر مي ‌شود، گفته شده هر چه برگ چاي درشت ‌تر باشد اين مواد که يبوست‌ آور هم هستند در آن کمتر يافت مي‌ شود اما هر چه چاي خردتر و پودرتر باشد اين مواد در آن بيشتر هستند. در ضمن، هر چه چاي پودرتر باشد رنگ توليدي تيره ‌تر و مزه آن تلخ ‌تر خواهد بود و به مذاق هر شخصي خوشايند نخواهدبود. به طور کلي، بايد گفت چاي درشت از نظر کيفيت بهتر از چاي‌ ريز و پودري است.
نکته دوم اينکه چاي طبيعي در حالت طبيعي رنگ نزديک به قرمزي دارد. اگر به چاي هيچ افزودني اضافه نشود رنگ، بو و مزه خوبي داشته و بي‌ ضرر است اما اضافه کردن رنگ و عطري کردن آن به شکلي که بوي تند و رنگ قرمز پررنگ پيدا کند، مضر مي‌ شود. چاي طبيعي در مدت کوتاه رنگ غليظي پيدا نمي‌ کند. مطمئنا چاي طبيعي بدون رنگ و بوي اضافه شده سالم ‌تر و بهتر است.
نکته سوم اينکه چاي در سه فصل چيده مي‌ شود: بهار، تابستان و پاييز. در فصل زمستان چاي برداشت نمي ‌شود به اين علت که هر چه از بهار به فصل تابستان و زمستان نزديک مي ‌شويم، قسمت‌ هاي چوبي برگ زيادتر مي ‌شود. بهترين، مرغوب ‌ترين و خوش ‌طعم‌ ترين چاي مربوط به چاي بهاره است و بعد چاي تابستان و پاييز قرار مي گيرند.
نکته چهارم منطقه ‌اي است که چاي در آن رشد مي‌ کند. در کل، منطقه جغرافيايي در کيفيت و کميت مواد معطرکننده و مواد تلخ‌ کننده موثر است. به همين دليل چاي برخي نقاط خوش‌ طعم و چاي برخي نقاط بسيار پست است. به‌ عنوان مثال، در ايران آزمايشاتي که روي چاي 5 شهر شمالي انجام شده نشان داده اند، اصولا چاي ‌هايي که روي آن ها پرزهايي وجود دارد (البته اين پرز با چشم غيرمسلح ديده نمي ‌شود) هر چه پرز بيشتري داشته باشند چون داخل پرزها اسانس تجمع مي ‌يابد، عطر چاي بيشتر است. جالب است بدانيد نتايج اين بررسي‌ ها بهترين چاي را چاي لاهيجان معرفي کرده‌اند.
چيدن برگ چاي
نظرتان درباره نوع دم کردن چيست؟ آيا روش تهيه چاي نيز بر خاصيت آن تأثير مي گذارد؟
بله. دقيقاً نکته آخري که گفتم، به نوع دم کردن چاي برمي‌ گردد. هرچه چاي تازه ‌دم تر باشد، خوش ‌بو و خوش ‌طعم‌ تر است و هر چه بماند مواد تلخ آن بيشتر شده و بو و مزه آن را تغيير مي ‌دهد. خواص چاي هم هر چه بيشتر بماند، عوض مي‌ شود و ديگر رفع کننده خستگي نيست چون کافئين آزاد شده با ديگر مواد ترکيب شده و خاصيت خود را از دست مي ‌دهد.
در خريد چاي فله‌ اي بايد به چه نکاتي توجه کنيم تا چاي خوبي نصيب‌ مان شود؟
درشتي چاي يکي از نکات مهم و قابل توجه است. بوي چاي حرف اول را در حدس طعم و مزه چاي مي ‌زند ولي به هر حال، تا وقتي چاي را دم نکنيم نمي ‌توانيم جلوتر از اين برويم. رنگ سياه چاي هم مشخصه ديگر مرغوب بودن آن است.
آيا تقلبي يا طبيعي بودن چاي را مي ‌توان از روي ظاهرش تشخيص داد؟
نه؛ تا زماني که چاي را دم نکنيد، نمي ‌توانيد متوجه اين موضوع شويد. چاي طبيعي رنگ نمي ‌دهد. از نظر اسانس هم چاي اگر بوي غليظي نداشته باشد، يعني عطري نيست. يادتان باشد که مصرف عطريات افزوده شده در طولاني مدت مي ‌تواند در کبد تجمع يافته و به سموم تبديل شود و عوارضي را براي مصرف كننده اش در پي داشته باشد، بنابراين سعي كنيد از عطردهنده هاي طبيعي استفاده كنيد.
لطفا توضيح کوتاهي هم در رابطه با نحوه صحيح دم کردن چاي بدهيد.
بهترين حالت اين است که آب کاملاً جوش را روي چاي خشك بريزيم و به مدت 10 تا 15 دقيقه آن را روي بخار آب بگذاريم. البته بايد درِ قوري بسته باشد. محصول صاف‌ شده، چاي دم شده است. دم کردن چاي سبز و سياه با هم تفاوتي ندارد و مخلوط کردن و دم کردن اين دو با هم نيز تداخلي را ايجاد نخواهد کرد.
 
اگر مي خواهيد با پزشکان سايت مشورت کنيد، اينجا را کليک کنيد.
براي شرکت در بحث هاي انجمن سايت مرتبط با بهداشت و سلامت، اينجا را کليک کنيد. 
 

*مطالب مرتبط:

آن چه از چاي نمي‌ دانستيد
انواع چاي و خواص آن‌ها 
فوايد چاي 
فورا بعد از غذا چاي ننوشيد
چاي خطر سرطان و بيماري قلبي را کاهش مي دهد
تاثير چاي در کاهش جذب آهن غذا
مصرف ليموترش به همراه چاي مفيد است
نکات مهم هنگام مصرف چاي
نوشيدن چاي داغ سرطان زاست
اثر شگفت انگيز ليمو بر چاي سبز
فوايد چاي سبز براي سلامتي (1) و (2)
بخش تغذيه و سلامت تبيان