معرفي شهرستان زاهدان

تقسيمات کشوري

شهرستان  زاهدان با مساحت 36581 کيلومتر مربع درشمال  استان سيستان و بلوچستان قرار گرفته و فاصله مرکز شهرستان تا مرکز استان 0 کيلومتر است . اين شهرستان داراي تعداد 3 مرکز شهري و 4 بخش – 8 دهستان و 1012 آبادي داراي سکنه است .

عوارض طبيعي

 ( ارتفاعات ، رودخانه ها ، قنات ، چاه و چشمه ها(اعم از فصلي و غير فصلي ) سرچشمه رودخانه و منتهي به رودخانه هاي لاز ، اومار ، کچه رود و رودخانه لاديز در اين شهرستان واقع مي باشد .
منابع تامين آب و حوزه آبريز و شبکه رودخانه ها : آب اين شهرستان ازطريق 1493حلقه چاه 411 رشته قنات 176 رشته چشمه با ميزان آبدهي251ميليون  متر مکعب و رودخانه هاي لار ، اومار ، ماهي و لاديز و کچه رود  با ميزان آبدهي  متوسط سالانه 8  ميليون متر مکعب  تامين مي شود.

اقليم

 شهرستان زاهدان داراي اقليم بياباني گرم و خشک مي باشد . ميانگين بارش سالانه در اين شهرستان  72 ميلي متر و متوسط دماي آن در سال 82 از5/42  الي 6/12- درجه سانتي گراد در تغيير است

پيشينه تاريخي و گردشگري

 ( تاريخچه و وجه تسميه نامگذاري ، اماکن و آثار تاريخي ، آداب و رسوم ،مشاهير و شخصيت هاي تاريخي ) در اوايل پادشاهي فتحعلي شاه قاجار در محل زاهدان چاه آبي بود که راهزنان پس از حمله به کاروانها و چپاول دارايي آنان ساعتي يا شبي را در آنجا سپري مي کردند پيرامون اين چاه جنگلهاي انبوه ، طاق و گز بود که اکنون اثري از آن نيست . در سال 1315 هجري قمري يکي از ساکنان آن محل کاريزي در آنجا حفر کرد و آبادي کوچکي بوجود آمد که « دزدآب » نام گرفت . چهار سال بعد متخصصان بلژيکي که در استخدام دولت ايران بودند جهت داير کردن گمرک خانه به دزدآب آمده و از اين زمان به تدريج به وسعت و جمعيت دزدآب افزوده شد . از سال 1314 شمسي دزدآب به زاهدان تغيير نام يافت . اولين نشانه هاي شهرنشيني با احداث خط آهن از کويته پاکستان به زاهدان پديدار شد و با توسعه هاي بعدي زاهدان امروزي به مرکز استان تبديل شد .زاهدان شهري جديد الاحداث است که بر سر راه کرمان به مشهد ، کرمان به چابهار و نزديک پاکستان و افغانستان واقع شده است . از جمله بناهاي تاريخي و سياحتي شهرستان مي توان به تفريح گاه پارک ملت ، براسان ، مجتمع فرهنگي باغ خانواده ، موزه مردم شناسي ، کتابخانه مرحوم استاد کامبوزيا ، بازارچه سرپوش ، ساختمان قديمي پست ، دادگستري و ... اشاره کرد .

 زبان و مذهب

مردم شهرستان زاهدان  به لهجه  بلوچي  تکلم مي کنند و لهجه هاي فارسي و محلي  نيز رايج است . در اين شهرستان 83/99 درصد جمعيت آن را مسلمانان شيعه /سني/تشکيل مي دهند.

جمعيت و نيروي انساني

جمعيت شهرستان زاهدان در سال 1375 حدود 487031 نفر بوده اين رقم در سال 1382 به 627451 نفر  رسيده است .تغييرات جمعيت در سال 1382 نسبت به سال 1375 ،برابر68/3 درصد بوده است .

نيروي انساني

بر اساس برآورد انجام شده در سال 1382جمعيت فعال اين شهرستان *(استان)241923نفر، جمعيت شاغل 225353 نفر به ترتيب روستايي و شهري 1084974و 1065034بوده و ترکيب اشتغال به ترتيب کشاورزي صنعت و خدمات 28و8/24و2/47 درصد مي باشد.

آموزش و پرورش

در سال تحصيلي 83-1382تعداد کل دانش آموزان مقاطع مختلف تحصيلي  شهرستان 145521 نفر بوده که 02/27 درصد از دانش آموزان استان را تشکيل مي دهد. از کل دانش آموزان اين شهرستان 35/55درصددرمقطع ابتدائي،65/24درصددرمقطع راهنمائي،64/17درصد در مقطع متوسطه و56/17 درصد در مقطع متوسطه در رشته هاي فني و حرفه اي و کار و دانش مشغول به تحصيل مي باشند .69/45درصد از کل دانش آموزان شهرستان زاهدان را دانش آموزان دختر تشکيل مي دهند و سهم دانش آموزان مناطق روستائي نيز08/11 درصد مي باشد.

آموزش عالي

در سال تحصيلي 83-1382 در شهرستان زاهدان 24593دانشجودر حال تحصيل بوده که از اين تعداد  70 درصد دردانشگاه دولتي  و30 درصد دردانشگاه آزاد وپيام نور  مشغول به تحصيل بوده اند.

بهداشت و درمان

شهرستان زاهدان از لحاظ امکانات بهداشتي و درماني در سال 1375 داراي 5 بيمارستان با 717 تخت بوده که در سال  1382 تعداد بيمارستان  به7  و تعداد تخت بيمارستان  نيز به 1186 رسيده است .

فرهنگ و گردشگري

صنايع دستي

1- سوزن دوزي بلوچي 
2- سکه و آئينه دوزي
3- قاليبافي

تربيت بدني

اين شهرستان از وجود سه استاديوم ، سه ميدان فوتبال ، سه  ميدان واليبال ، سه  بسکتبال ،  17 سالن ورزشي و سه ورزشگاه بهرمند مي باشد.سرانه فضاي ورزشي به ازاي هر هزار نفر ( سر پوشيده ) 108 متر مربع و سرانه فضاي ورزشي روباز  257  متر مربع براي هزار نفر جمعيت است .

کشاورزي و منابع طبيعي و دامپروري

در سال زراعي 83-1382 سطح زير کشت محصولات زراعي و باغي شهرستان زاهدان بالغ بر18332 هکتار است که5/11 درصد از سطح کشت زير کشت استان را تشکيل مي دهد . از اين مقدار4/27 درصد به کشت باغات و6/72 درصد به زراعت هاي سالانه اختصاص دارد . محصولات عمده زراعي شهرستان غلات و  نباتات علوفه اي مي باشد .طي همان سال 64 واحد صنعتي پرورش و نگهداري دام و طيور در سطح شهرستان فعال بوده است . همچنين ميزان توليد شير ، گوشت قرمز ، گوشت مرغ و عسل به ترتيب  6/19 ، 7/1 ، 9/0  و -  هزار تن بوده است . لازم به ذکر است اين شهرستان داراي  59  واحد پرورش ماهي با توليد 5/88 تن مي باشد .

صنعت و معدن

تعداد صنايع موجود شهرستان زاهدان 303 واحد مي باشد که تعداد – واحد آن در نقاط روستايي و تعداد – واحد بقيه در نقاط شهري مستقر مي باشند . درسال 1382 تعداد 5 کارگاه  فعال مسئوليت استخراج معادن را به عهده داشته که عمده ترين معادن موجود در سطح اين شهرستان عبارتند از : گرانيت ، لاشه تراورتني ، گل سفيد ، کروميت ، منگنز. سهم شهرستان از کارگاه هاي معدني فعال استان 3/33 درصد مي باشد . ميزان توليدات اسمي سالانه گروه معدني غير فلزي – تن مي باشد که – درصد توليدات معدني کل استان را به خود اختصاص داده است .

اهم طرح هاي در دست اقدام