سه شنبه 25 شهريور 1393 - 21 ذي القعده 1435 - 16 سپتامبر 2014
صفحه اصلي/خانواده

بررسی لکنت زبان درکودکان

بررسي لکنت زبان درکودکان

‌يكي از موضوعاتي كه خانواده‌ها را بسيار نگران مي‌كند لكنت زبان كودكانشان است.


 
لکنت زبان، يک پديده پيچيده رواني – حرکتي است که به‌طور موقت يا دائم در ادا و تلفظ کلمات و سيلاب‌ها به وجود مي‌آيد که به علت انقباض غيرعادي عضلاني، کلمه درست تلفظ نمي‌شود.اين اختلال در ميان پسران، بيش از دختران شايع است به گونه‌اي که در بررسي‌ها و تحقيقات مختلف، نسبتي در حدود 70% براي پسران و 30% براي دختران به دست آمده است.

 
‌يكي از موضوعاتي كه خانواده‌ها را بسيار نگران مي‌كند لكنت زبان كودكانشان است. لكنت زبان عبارت است از تكرار و طولاني شدن اصوات و كلمات كه باعث كاهش رواني كلام مي‌شود و معمولا همراه با وقفه‌‌ها و سكوت‌هاي مكرر است.
ميزان شيوع لكنت در جمعيت كلي حدود يك درصد است؛ اما ميزان بروز آن را نزديك به 3 درصد تخمين زده‌اند. لکنت زبان، از مهمترين و متداول‌ترين انواع اختلالات تکلمي است و در سه مرحله سني امکان بروز دارد:
 
الف. 2 تا 4 سالگي: يعني سن آغاز سخن گفتن، که به علت رشد سريع فرهنگ لغات، کودک دچار لکنت مي‌شود.
 
ب. 6 تا 7 سالگي: يعني زمان آغاز مدرسه، که به لحاظ ويژگي‌هاي عاطفي و سازگاري‌هاي اجتماعي خاص اين مرحله از زندگي کودک و مواجه شدن وي با اولين تجربه رسمي اجتماعي، ايجاد مي‌شود. اين دوره زمان مناسبي براي بروز اين اختلال است.
 
پ. دوران بلوغ: به علت تغييرات هورموني، رواني و اجتماعي، زمينه مناسبي براي بروز يا تشديد لکنت زبان است.
 
    انواع لکنت زبان
 
لکنت زبان
با توجه به عوارض و حالات مختلف لکنت، يعني مدت زمان وقفه‌ها، فراواني و توالي آنها، ميزان قوت و فشار مربوط به تلفظ حروف و کلمات دو نوع لکنت وجود دارد:
 
  نوع اول: لکنت زبان انقباضي Tonic
  به علت انقباض عضلات دهان، حلق، حنجره و تار آواها ايجاد مي‌شود و فرد مبتلا به اين نوع لکنت، دچار گير و وقفه در اداي کلمه و تلفظ مي‌شود و براي اداي کلمه شديدا به خود فشار مي‌آورد و پس از لحظاتي به‌طور ناگهاني کلمه را ادا مي‌کند. اين حالت بيشتر جنبه رواني دارد.
 
 نوع دوم: لکنت زبان تشنجي Clonic
 در اين نوع، معمولا يک بخش(بخش اول) با تشنج تکرار مي‌شود. مثلا کلمه مادر را چنين بيان مي‌کند: م م م مادر. اين نوع را غالبا ناشي از اختلال فيزيولوژيک عصبي – عضلاني مي‌دانند. گاهي اوقات هر دو نوع لکنت در مبتلايان با هم ديده مي‌شود.
 
مراحل مختلف لکنت زبان
لکنت زبان
الف. لکنت پذيرفته‌شده توسط کودک:
 در اين مرحله، کودک به دليل سن کم و عدم آگاهي از اختلال و با وجود اينکه متوجه تکرار غيرطبيعي برخي کلمات مي‌شود، اما ظاهرا نگران نيست و رنجي نمي‌برد و تلاشي هم براي رفع آن نمي‌کند. لکنت کودک در اين مرحله همراه با اختلالات تنفسي و عوارض بيماري نيست و برنامه‌هاي گفتاردرماني موثر است.
 
ب. لکنت پس‌رانده يا لکنتي که کودک در برابر آن عکس‌العمل نشان مي‌دهد:
به‌تدريج کودک، بزرگ شده و دامنه مکالمات وسيع‌تر مي‌شود و به واسطه فشار از سوي والدين و همسالان، نسبت به اختلال خود عکس‌العمل نشان مي‌دهد و علاقه شديدي به تصحيح و بهبود تکلم خود دارد و همواره مي‌کوشد با تحمل اضطراب و فشارهاي روزافزون، بر لکنت خود فائق آيد. از ديگر خصوصيات اين مرحله، بروز حالات نامطلوب الحاقي است همچون: حرکات مختلف چهره، فشردگي عضلات پيشاني و صورت، انقباض عصبي دست‌ها و تکان دادن سر، که کودک در ابتدا اين حرکات اضافي را براي پنهان کردن لکنت انجام مي‌دهد ولي به‌تدريج اين رفتارهاي اضافي و زائد به صورت عادي درمي‌آيد.
 
پ. لکنت پيچيده و شديد:
  به‌تدريج لکنت، شدت مي‌يابد و هرچه کودک بيشتر نسبت به موقعيت‌ها و کلمات از خود نگراني و ترس نشان مي‌دهد، لکنت او بيشتر مي‌شود و هرچه لکنت بيشتر شود، ترس او نيز از شرايط، موقعيت‌ها، کلمات و اصوات افزايش مي‌يابد. در واقع ميان لکنت و نگراني رابطه دوطرفه وجود دارد. به‌طور کلي شدت لکنت فرد بر اساس موقعيت‌هاي مختلف تغيير مي‌کند، مثلا زماني که مي‌خواهد با تلفن صحبت کند لکنت شدت مي‌يابد. دوران بلوغ نيز با تحولات فيزيولوژيکي عاطفي و اجتماعي، يکي از عوامل تاثيرگذار در شدت لکنت است.
 
لکنت زبان
علل لکنت زبان
  از اين جهت که لکنت، يک پديده پيچيده رواني – حرکتي است، دلايل بروز لکنت در کودکان تاکنون به‌طور دقيق روشن نشده است، اما آنچه که تا حدودي مشخص است آن که، لکنت نمي‌تواند داراي يک علت باشد بلکه همواره معلول علل بدني، عاطفي و اجتماعي يا ترکيب اين عوامل است. بسياري از مبتلايان، دچار بعضي از ناراحتي‌هاي عصبي و ناسازگاري‌هاي اجتماعي هستند، اما تشخيص اينکه آيا اين‌گونه ناراحتي‌هاي رواني، علت لکنت زبان است يا لکنت، خود علت حالات و فشارهاي رواني است، بسيار مشکل است. در بعضي از موارد ممکن است لکنت، حاصل نارسايي‌ها و اختلالات دستگاه عصبي باشد و در مواردي نيز از زمان کودکي بر اثر بعضي ناهنجاري‌هاي خفيف فيزيولوژيکي به وجود آيد. تحقيقات انجام شده نشان مي‌دهد مبتلايان به لکنت، به گونه‌اي در معرض فشارهاي عاطفي – رواني قرار داشته يا عموما والدين مضطرب و عصبي داشته‌اند که مرتبا کودکان را به تلفظ صحيح کلمات وادار مي‌کردند و اين عوامل سبب اختلال در سيالي و رواني گفتار شده است.
 
 
درمان
 
لكنت زبان گر چه يك بيماري رفتاري تلقي مي‌شود ولي به علت تاثير و مداخله در شكل‌گيري ارتباط و شخصيت از اهميت بسيار زيادي برخوردار است. در تشخيص و درمان لكنت زبان كودكان برخورد درماني بايد به نحوي طرح‌ريزي شود كه به اعتماد‌به‌نفس كودك لطمه‌اي وارد نشود. متخصصان گفتاردرماني، بهترين سن براي درمان لكنت زبان در كودكان را قبل از 7 سالگي مي‌دانند. امروزه از روش‌هاي مختلفي براي اصلاح، درمان و بازپروري اختلالات گويايي و لكنت زبان استفاده مي‌كنند. از جمله اين روش‌ها مي‌توان به روش‌هاي زباني يا تلفظي، روش دوجانبه يا مكمل، روان‌درماني، دارودرماني، رفتاردرماني و خوددرمان‌گري اشاره كرد.
لکنت زبان
10 توصيه براي والدين
 
- در صورت داشتن كودكي با لكنت زبان، هر چه زودتر در زمينه درمان عارضه وي به پزشك معالج مراجعه كنيد، چرا كه تاخير در شروع درمان و شدت يافتن فشارهاي محيطي، مي‌تواند منجر به بروز صدمات روحي و جسمي در آينده كودك شود.
 
- از كمك به فرزند داراي لكنت خويش در گفتن كلمات خودداري كنيد و هرگز جمله او را كامل نكنيد.
 
- از دادن تذكر و فشار آوردن به كودك براي صحيح حرف زدن خودداري كنيد.
 
- سعي كنيد با تشويق كودك به صحبت كردن در جمع، اعتماد‌ به ‌نفس وي را بالا ببريد.
 
- سعي كنيد آرام و به طور طبيعي گوش كنيد تا جمله تمام شود و ابراز خستگي نكنيد.
 
- با رفتار و بيان خود به او نشان دهيد كه شما گوش مي‌كنيد كه چه مي‌گويد نه چگونه مي‌گويد.
 
- از بيان عباراتي مثل سعي كن آهسته‌تر صحبت كني، نفس عميق بكش و آرام باش خودداري كنيد.
 
- ارتباط چشمي طبيعي را با كودك دچار لكنت حفظ كنيد.
 
- همواره با كودك داراي لكنت شمرده و ملايم صحبت كنيد، ولي نه خيلي آرام كه غيرطبيعي به نظر برسد.
 
- توجه داشته باشيد كه لكنت زبان به هيچ وجه با بهره هوشي كودك ارتباطي نداشته و اين كودكان داراي ضريب هوشي در محدوده طبيعي هستند.
 
 
فرآوري: نسرين صفري
بخش خانواده ايراني سايت تبيان

منبع:
پژوهشکده باقرالعلوم
  سايت نونهال 
 
در صورت تمايل مي توانيد با مشاوران سايت در تماس باشيد.
علاقه مندان مي توانند صحبت هاي استد دهنوي، پيرامون لکنت زبان فرزندان زير 7 سال را از گنجينه صوتي بشنويد.
 

مقالات مرتبط:




 
تعداد بازديد:1289 آخرين تغييرات:89/12/04
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر