دوشنبه 1 ارديبهشت 1393 - 21 جمادي الثاني 1435 - 21 آپريل 2014
صفحه اصلي/اجتماعي(جوانان، خانواده، بانوان و...)

آداب سفر در اسلام

آداب سفر در اسلام

در دين مبين اسلام هم تشويق به سير و سفر شده و هم براي آن آداب بسياري بيان شده است. آداب سفر را مي توان به آداب قبل از سفر و آداب در سفر تقسيم کرد.

 
اهميت سفر در آيات و روايات
در قرآن کريم پنج بار کلمه سيروا آمده که با اين عبارت خداوند دستور به سير و سفر در روي زمين را داده است. مانند اين آيه شريفه: قُلْ سيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللهُ يُنْشِئُ النَّشْأَةَ الْآخِرَةَ إِنَّ اللهَ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَديرٌ. بگو: «در زمين بگرديد و بنگريد خداوند چگونه آفرينش را آغاز كرده است؟ سپس خداوند (به همين گونه) جهان آخرت را ايجاد مى‏كند؛ يقيناً خدا بر هر چيز توانا است!(1)
در کتاب آداب الدينيه فصل سيزدهم بيان آداب مربوط به مسافرت آمده است: رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم فرمود: مسافرت كنيد تا سالم بمانيد.
و حضرت امام صادق عليه السلام فرمود: يكى از حكمت‏هاى آل داود عليه السلام آن است كه عاقل بايد كوچ ننمايد مگر در سه صورت: بدست آوردن توشه آخرت، اصلاح زندگى، لذت غير حرام.(2)
 
آداب قبل از سفر
الف. زمان هاي مناسب سفر
امام صادق عليه السلام فرمود: هر كس مى‏خواهد سفر برود روز شنبه مسافرت كند، اگر در روز شنبه سنگى از كوهى سقوط كند خداوند آن را به جاى خود برمى‏گرداند.
و يا آن كه در روز سه شنبه مسافرت كن، زيرا سه شنبه روزى است كه‏ خداوند آهن را براى حضرت داود عليه السلام نرم نمود. و يا روز پنج‏شنبه مسافرت كن چون پيامبر اكرم صلّى الله عليه و آله روز پنج‏شنبه مسافرت مى‏نمود، و آن روزى است كه خداوند و پيامبر و فرشتگان آن را دوست مى‏دارند.(3)
ب. دادن صدقه و خواندن آيت الکرسي
حسن بن محبوب از عبدالرّحمن بن حجّاج روايت كرده است كه گفت امام صادق عليه السّلام فرمود: صدقه بده، و هر روز كه بخواهى به سفر برو .
حمّاد بن عثمان روايت كرده است كه از امام صادق عليه السّلام پرسيدم: آيا سفر در روزهاى مكروه، مانند چهارشنبه و غير آن، كراهت دارد؟ امام فرمود: سفرت را با صدقه‏ آغاز كن، و هر وقت قصد كنى راهى سفر شو، و آية الكرسى را بخوان‏.(4)
 آية الكرسى را خوانده و حمد و ثناى الهى را بجاى آورده و بر پيامبر اكرم صلوات بفرست و اين دعا را بخوان: «اللّهمّ إنّي خرجت في هذا السّفر بلا ثقة منّي لغيرك و ...
ج. حسابرسي مالي و وصيت کردن
هر گاه وقت مسافرت نزديك شده و آماده حركت كردن شدى لازم است كه كارهاى خود را مورد دقت قرار داده، و پيوند بين خود و مردم را رسيدگى كرده و آنچه بين تو و افرادى كه با آنان معامله دارى حسابرسى كرده و خود را از تمام حقوق مردم برهانى. سپس به كارهاى خانواده و كسانى كه نفقه آنان بر عهده شما است توجه كرده، و خرج آنان را به صورت معتدل براى مدت سفر خود تهيه و به آنان بدهى، سپس آنان را به آنچه تو را به خداوند نزديك مى‏كند سفارش نموده و اين وصيت را نزد شخص مورد اعتماد خود قرار ده. سفر خود را با مقدارى صدقه - كم يا زياد - آغاز كن.(5)
د. خواندن دو رکعت نماز و دعا
و دو ركعت نماز را با هر مقدارى از قرآن كه مى‏خواهى در آنها بخوانى گزارده و از خداوند براى سفر خود خوبى را مطالبه نماى. سپس آية الكرسى را خوانده و حمد و ثناى الهى را بجاى آورده و بر پيامبر اكرم صلوات بفرست و اين دعا را بخوان: «اللّهمّ إنّي خرجت في هذا السّفر بلا ثقة منّي لغيرك و ... (6)
مرحوم مجلسي مي نويسد: در روايتى منقول ديديم كه چون پيش از سفر صدقه‏ دهد گويد: بار خدايا من با اين صدقه سلامت خودم و سفرم و هر چه همراه دارم خريدم مرا و هر چه با من است سالم دار و به خوبى و خوشى به مقصد برسان، و پس از صدقه هم وارد است:
لا اله الا الله الحليم الكريم، لا اله الا الله العلى العظيم سبحان الله رب السموات السبع و رب الارضين السبع و ما فيهن و ما بينهن و رب العرش العظيم‏ وَ سَلامٌ عَلَى الْمُرْسَلِينَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ‏ و صلى الله على محمد و آله الطيبين الطاهرين.(7)
 
آداب در سفر
حضرت اميرالمؤمنين عليه السّلام به ابوذر فرمود: ... جوانمردى در شش چيز است سه تاى آن در سفر و سه‏ مورد ديگر در حضر است. آن سه كه در حضر است: خواندن قرآن، آباد كردن مسجد و مردم را برادر گرفتن در راه خدا، و اما آن سه كه در سفر است بخشيدن زاد و توشه به همراهان، اخلاق نيكو، خوش رفتارى با همراهان‏. (8)
- ابراهيم بن عبد الحميد از امام كاظم(عليه السلام) نقل مى‏كند كه فرمود: سه كس را پيامبر خدا(صلي الله عليه و آله) لعنت كرد: كسى كه توشه راه خود را به تنهايى بخورد و كسى كه در بيابان به تنهايى سفر كند و كسى كه در خانه به تنهايى بخوابد.
سفر
فرمود: حق مسافرى كه مريض شود بر همراهانش اين است كه سه روز به خاطر او توقف كنند (كه اگر خوب شد او را با خود ببرند وگرنه او را نزد خانواده‏اش رها كنند و خود به سفر بروند). (9)
از امام باقر - عليه السّلام- نقل است كه، لقمان در مقام اندرز به پسرش گفته است:
«پسر جان! چون با عده‏اى سفر كنى زياد با آنها مشورت كن. بسيار در رويشان بخند. دعوتشان را بپذير. اگر كمك خواستند كمك كن. و در نكوكارى و نماز و سخاوتمندى بر آنان سبقت گير. مركب و مال و توشه‏ى خود را در اختيارشان گذار. اگر حركت كردند حركت كن. اگر كار كردند كار كن. از بزرگتر اطاعت كن. اگر بتوانى تا از غذا صدقه‏ ندهى، نخور. تا سوار مركبى تلاوت قرآن كن. و مادامى كه مشغول كارى هستى تسبيح گوى. و هنگامى كه كارى ندارى دعا بخوان». «پسر جان! زودرنج و بداخلاق و بى‏صبر نباش، كه با اين صفات هيچ‏ رفيقى برايت نمى‏ماند. خود را به صبر و تأنى در كارها وادار.» (10)
در پايان روايتي در فضيلت زيارت امام رضا عليه السلام تا زائرانش قدر لحظات زيارت را بيشتر بدانند:
ياسر خادم از امام رضا(عليه السلام) نقل مى‏كند كه فرمود: بار سفر به سوى زيارت‏ قبور، بسته نشود مگر براى زيارت قبور ما، آگاه باشيد كه من از روى ستم با زهر كشته مى‏شوم و در ديار غربت دفن مى‏شوم، پس هر كس براى زيارت من بار سفر بندد، دعاى او مستجاب و گناه او آمرزيده مى‏شود. (11)
 
پي نوشت ها:
1. سوره عنکبوت/20 ، ترجمه آبت الله مکارم
2. الآداب الدينية للخزانة المعينية ،شيخ طبرسى، متوفي 548 ق‏، ترجمه احمد عابدى‏، صص  327 و328 ، ناشر: زائر، چاپ قم
3. همان، ص 327
4. من لا يحضره الفقيه، شيخ صدوق، ترجمه غفارى  ،ج‏3  ،ص  138
5 و 6. الآداب الدينية للخزانة المعينية با ترجمه عابدى، ص 329
7. آداب و سنن، ترجمه جلد شانزدهم بحار الانوار ،ص 144
8. ارشاد القلوب، ترجمه رضايى، ج‏1 ،ص  176
9. خصال، ترجمه جعفرى، ج‏1، ص  145
10. نصايح، احمد جنتي، صص61 و 62، انتشارات الهادي
11. خصال، ترجمه جعفرى، ج‏1، ص 217
سيدروح الله علوي
گروه دين تبيان



 
تعداد بازديد:1229 آخرين تغييرات:89/12/28
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر