پنج شنبه 27 شهريور 1393 - 23 ذي القعده 1435 - 18 سپتامبر 2014
صفحه اصلي/دين و انديشه

فال زدن»؛ خوب یا بد؟!

فال زدن»؛ خوب يا بد؟!

تا به حال شنيده ايد بعضي ها اعتقاد سفت و سختي دارند که حتماً بايد روز اول سال جاي خوبي بروند و يا حتماً اولين روز سال کسي بايد برايشان سال را بياورد و البته آن شخص هم آدم خوب و باايماني باشد و يا حتماً بايد سفره هفت سين را با تمام جزئيات بچينند و هزار و يک حتماً و بايد ديگر که اگر هر کدامشان نشود و يا خللي در آن ها وارد شود، گمان مي کنند آن سال برايشان سال خوبي نخواهد بود! شما چقدر به اين مسائل اعتقاد داريد؟ به نظر شما سالي که نکوست حتماً از بهارش و روز اول سالش پيداست؟!

 

در اين مقاله در صدد بررسي موضوع «فال زدن» هستيم که البته در روزهاي اول سال بازارش حسابي داغ مي شود!

«فال زدن»؛ خوب يا بد؟!

«فال زدن» يا «تفأّل» به معناي آن است که انسان در مورد مسائل و امور آينده گماني را پيدا کند و در مورد آن مسائل منتظر وقوع باشد. از اين رو مي تواند فال بد و يا فال خوب بزند. بدين معنا که در مورد مسائل آينده گمان بد داشته باشد که آنها به نحو بد و شومي رخ خواهند داد و يا گمان خير و خوبي داشته باشد و منتظر خبرها و وقايع خوب و نيکو در آينده باشد. براي فال بد، کلمه «طائر» به کار برده شده است و به اصطلاح آن را تطيّر هم مي نامند. زيرا در ميان اعراب جاهليت فال بد را بر اساس پرنده ها مي گرفتند. يعني برخي از پرنده ها (مثلاً جغد) را شوم مي دانستند و از فال بد زدن را هم تطيّر مي نامند.
 

روشهاي فال زدن!

روشهاي فال زدن مختلف است. برخي از افراد با ديدن علائم و نشانه هايي در اطراف خود ولو آنکه مستقيماً ارتباطي منطقي ميان آن پديده ها و علائم نباشد، فال مي زنند. مثلاً با ديدن گربه ي سياه و يا کلاغ و يا جغد و نظاير آنها فال بد مي زنند و روزشان را روز شومي تلقي مي کنند. برخي ديگر با مراجعه به کتب اشعار فال مي زنند که معمولاً نيز اشعار را به نحو خوب و نيکو تفسير کرده و فال نيک مي زنند. ايراني ها هم که از قديم رسم داشته اند بر سر سفره ي هفت سين در نوروز تفأّلي به حافظ بزنند و «الا يا ايها السّاقي» بخوانند!
کسي آمد خدمت حضرت هادي (عليه السلام) و از ايشان درباره ي چهارشنبه ي آخر سال (و يا چهارشنبه ي آخر ماه) سوال کرد. امام فرمود: هر کس که به رغم کساني که چنين فال بد مي زنند بيرون رود و برخلاف آنها عمل کند خداوند بخاطر مخالفت با اين تطيّر و فال بد زدن، او را از هر آفت و بيماري حفظ مي کند
بعضي ها هم ادعاي فال گرفتن و پيش بيني دقيق آينده را دارند که البته هدفي جز سرکيسه کردن آدمهاي ساده لوح ندارند! خطهاي کف دست و سنگ و مهره و غيره ابزار اين جور آدمهاست که نه فقط گمان و ظن در مورد مسائل آينده بلکه ادعاي آن را دارند که مي توانند حوادث آتيه را به نحو صد در صد درستي پيش بيني کنند!
فال

فال بد ممنوع!

در معارف اسلامي ما فال بد زدن به شدت مورد نهي قرار گرفته است و امري مطرود و غيرقابل قبول شمرده شده است. پيامبر اکرم (ص) مي فرمايند: رفعت عن امتي الطيره؛ در امت من فال بد زدن وجود ندارد. خود ايشان هيچ گاه فال بد نمي زدند و مي فرمودند: إذا تطيِرت فامض و إذا ظننت فلا تقض و إذا حسدت فلا تيغ، چون فال بد زدي برو اقدام کن و چون ظن و گمان داشتي قضاوت مکن و چون حسد بردي تجاوز منما. بنابراين در صورتي که فال بدي زده شد شخص بايد برعکس به همان عمل اقدام نمايد. امام صادق (عليه السلام) اين مطلب را با تفضيل بيشتري بيان فرموده اند: تطير و فال بد زدن چيزي است که اگر سخت بگيري بر تو سخت مي گيرد و اگر سست بگيري بر تو سست مي گيرد و اگر اعتنا نکني مي بيني که هيچ چيز نبوده است. بر اساس فرمايش حضرت امام صادق (عليه السلام) فال بد زدن انسان را دچار سختي و گرفتاري مي کند و در صورتي که بدان اعتنايي نشود معلوم مي شود که اساساً بدي و شري در ميان نبوده است بلکه صرفاً توهم شخص فال زننده بوده است.
از اين رو مسأله تطير و فال بد زدن به هر عنواني در اسلام محکوم است و در سراسر تعايم اصيل اسلامي کلمه اي موافق آن پيدا نمي شود.
 

چهارشنبه سوري و فال بد زدن!

همچنين نقل شده است کسي آمد خدمت حضرت هادي (عليه السلام) و از ايشان درباره ي چهارشنبه ي آخر سال (و يا چهارشنبه ي آخر ماه) سوال کرد. امام فرمود: هر کس که به رغم کساني که چنين فال بد مي زنند بيرون رود و برخلاف آنها عمل کند خداوند بخاطر مخالفت با اين تطيّر و فال بد زدن، او را از هر آفت و بيماري حفظ مي کند.
 

فال بد زدن گناه است!

تطيّر و فال بد زدن نه تنها اثرات سوئي بر زندگي شخص و اجتماعي انسان دارد بلکه از نظر معارف ما گناه نيز به شمار مي رود. از اين رو رسول اکرم (ص) فرموده اند: کفاره ي تطيّر و فال بد زدن توکل است. کفاره در جايي مطرح مي شود که گناه باشد. پس حضرت مي فرمايند: توکل کنيد تا اثر گناه تطيّر و فال بد زدن از بين برود.
در معارف اسلامي ما فال بد زدن به شدت مورد نهي قرار گرفته است و امري مطرود و غيرقابل قبول شمرده شده است. پيامبر اکرم (ص) مي فرمايند: رفعت عن امتي الطيره؛ در امت من فال بد زدن وجود ندارد
اين موضوع تا جايي اهميت دارد که در صورت تکرار آن و فال بد زدن هميشگي فرد دچار نوعي وسواس فکري و بدبيني و سوءظن مدام مي شود که از نظر سلامت روحي و معنوي به شدت وي را دچار آسيب مي نمايد و تشويش هاي ذهني و فکري در برخي موارد ممکن است تا جايي توسعه يابد که فرد را در زندگي فلج کند و او به هيچ کاري اقدام ننمايد. زيرا در انجام هر کاري نوعي بدي و شر مشاهده مي کند!
 

فال نيک بزنيد!

در مقابل اثرات منفي و زيانبار فال بد زدن که به شدت در معارف و آموزه هاي اسلامي مورد نهي واقع شده است، فال نيک زدن توصيه شده است. پيامبر اکرم (ص) همواره اشياء و امور را به فال نيک مي گرفتند. نقل است که هنگام نوشتن معاهده ي صلح با اهالي مکّه در صلح حديبه، کسي که از جانب ابوسفيان نزد پيامبر (ص) آمد شخصي بود به نام سهيل. رسول اکرم (ص) اين موضوع را به فال نيک گرفتند و فرمودند سهل امرنا، امر و کار بر ما آسان شد. فال نيکو زدن سبب مي شود روحيه ي شخص در انجام کارها بالا برود و اين کمترين فايده ي فال نيک زدن است. در مراحل بالاتر از نظر روانشناسي سبب مي شود انسان همواره نيمه ي پر ليوان زندگي را ببيند و بدين ترتيب با ديدن خوبي ها و نعمات الهي احساس رضايتمندي در زندگي را پيدا کند.
 

رضايت الهي در فال نيک زدن!

انساني که اشياء و امور را به فال نيک مي گيرد همواره خود را به ديدن نعمت هاي الهي عادت مي دهد و همين رويه علاوه بر رضايتمندي در زندگي شخص سبب مي شود همواره شاکر درگاه الهي باشد و خداوند نيز از او رضايت داشته باشد. در حديث قدسي است که من نزد حسن ظن بنده ي خود هستم. به بيان ديگر حسن ظن به خداوند در امور سبب مي شود روحيه ي توکل و شکرگزاري در انسان بالا رود و در سختي ها و مصائب او را ياري دهد. بر اين اساس با توجه به آموزه هاي اسلامي همان قدر که از فال بد زدن نهي شده است، به فال نيک زدن تشويق شده است. بنابراين سعي کنيد هميشه خوبي ها را در زندگي تان ببينيد و امور را به فال نيک بگيريد.
 
پايان سخن ....
اگر اول سال جاي خوبي مي رويد و يا انسان باايماني سال را برايتان مي آورد و يا سفره هفت سين مي چينيد و يا هزاران کار ديگر که مي کوشيد سالتان را نيکو کنيد، در همه ي آنها اگر توکل به خدا کنيد و همه را نعمات و الطاف الهي ببينيد، مطمئن باشيد خداوند خودش برکت را به سالتان خواهد داد. فال بد نزنيد که به هيچ وجه مرضيّ رضاي الهي نيست و برکت الهي را از سالها و روزهاي عمرتان مي برد! 
رادفر
گروه دين تبيان

منابع:
1- صد گفتار- (خلاصه آثار شهيد مطهري) دفتر اول
2- خرافه ي 13- شهيد مطهري
3- پانزده گفتار- شهيد مطهي
4- خصال شيخ صدوق- ص 417
5- وسائل الشيعه- ج 8- ص 263



 
تعداد بازديد:1758 آخرين تغييرات:90/01/11
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر