سرزمين اساطيري سيستان و بلوچستان از دو ناحيه شمال و جنوب تشکيل شده است. سيستان امروزي که قسمت شمالي استان را در برمي گيرد، در کتاب اوستا، يازدهمين سرزميني است که " اهورامزدا " آفريده. همچنين زادگاه رستم دستان قهرمان حماسي شاهنامه فردوسي مي باشد.
تاريخ نگاران سيستان را به گرشاسب، يکي از نوادگان کيومرث نسبت داده اند. نام سيستان از نام اقوام آريايي " سکا " اخذ شده است. " سکاها " در حدود سال 128 قبل از ميلاد، سيستان را به تصرف خود در آورده و در پهنه آن استقرار يافته اند.
" نيمروز " نام ديگر سيستان است. همچنين بناي بيشتر شهرهاي سيستان را به پهلوانان اسطوره اي ايران چون زال، سام و رستم نسبت داده اند. زماني سيستان جزو متعلقات دولت ساساني به شمار مي آمد که به دست اردشير بابکان فتح شد و در سال 23 هجري قمري، مسلمانان عرب اين سرزمين را فتح کردند.اولين فرمانرواي معروف ايراني اين سرزمين بعد از اسلام، " يعقوب ليث " صفاري بود. بعد از صفاريان، سامانيان، غزنويان و سلجوقيان نيز هريک، مدتي در اين سرزمين فرمان رانده اند.سرزمين بلوچستان امروزي که ناحيه جنوبي استان را تشکيل مي دهد، در قديمي ترين اسناد تاريخي به اسم " مکا " مشهور بوده و در نوشته هاي هرودت تاريخ نگار يوناني از آن به عنوان " گدروزيا " ياد شده است.به دنبال سقوط هخامنشيان توسط اسکندر مقدوني ( 230 پ- م ) وي مسير بازگشت خود از هند را " گدروزيا " انتخاب کرده است. پس از ساسانيان توسط اعراب مسلمان، در زمان خليفه دوم، اکثر مردم اين سرزمين بلافاصله به اسلام گرويدند.
از زمان ساسانيان به بعد اين سرزمين همواره جزيي از ايران محسوب مي شد تا اينکه با دخالت بريتانيا در قرن نوزدهم ميلادي عملاً به دو بخش غربي و شرقي تقسيم شد. از اين به بعد بلوچستان مانند ساير ايالت ها و ولايت هاي کشور حکومت خان خاني داشت تا در سال 1307 ه.ش پس از شکست دوست محمد خان بارکزهي قدرت حکومت مرکزي در اين خطه تثبيت شد.
