موقعيت جغرافيايي ( اقليم و سرزمين )
الف- تقسيمات کشوري
شهرستان ايرانشهر با مساحت 30230 کيلومتر مربع در مرکز استان سيستان و بلوچستان قرار گرفته و فاصله مرکز شهرستان تا مرکز استان 321 کيلومتر است . اين شهرستان داراي تعداد 4 مرکز شهري و 4 بخش – 10 دهستان و 545 آبادي داراي سکنه است .
عنوان | شهرستان | استان | نسبت شهرستان به استان (درصد) |
مساحت (کيلومتر مربع ) | 30230 | 187502 | 12/16 |
تعداد شهر | 4 | 31 | 90/12 |
تعدا بخش | 4 | 36 | 11/11 |
تعداد دهستان | 10 | 98 | 20/10 |
ب- عوارض طبيعي
سرچشمه رودخانه و منتهي به رودخانه هاي کاجو – باهو و رابيچ در اين شهرستان واقع مي باشد .
ج- منابع تامين آب و حوزه آبريز و شبکه رودخانه ها
آب اين شهرستان ازطريق 1042 حلقه چاه 13 رشته قنات ---رشته چشمه با ميزان آبدهي 5/95 ميليون متر مکعب و رودخانه هاي کاجو با ميزان آبدهي 500 ميليون متر مکعب بطور متوسط سالانه تامين مي شود.
د- اقليم
شهرستان ايرانشهر داراي اقليم بياباني گرم و خشک مي باشد . ميانگين بارش سالانه در اين شهرستان 5/105ميلي متر و متوسط دماي آن در سال 82 از 2/47 الي 2/2- درجه سانتي گراد در تغيير است .
زبان و مذهب
مردم شهرستان ايرانشهر به لهجه بلوچي تکلم مي کنند و لهجه هاي بلوچي و فارسي نيز رايج است . در اين شهرستان 92/99 درصد جمعيت آن را مسلمانان شيعه /سني/تشکيل مي دهند.
جمعيت نيروي انساني
الف- جمعيت
جمعيت شهرستان ايرانشهر در سال 1375 حدود 194596 نفر بوده اين رقم در سال 1382 به 253979 نفر رسيده است .تغييرات جمعيت در سال 1382 نسبت به سال 1375 ،برابر 9/3 درصد بوده است .
شرح | کل جمعيت | جمعيت روستائي | جمعيت شهري | ميزان شهرنشيني (درصد) |
شهرستان | 253979 | 124772 | 129207 | 9/50 |
|
|
|
|
|
ب- نيروي انساني
بر اساس برآورد انجام شده در سال 1382جمعيت فعال اين شهرستان *(استان)241923نفر، جمعيت شاغل 225353 نفر به ترتيب روستايي و شهري 1084974و 1065034بوده و ترکيب اشتغال به ترتيب کشاورزي صنعت و خدمات 28و8/24و2/47 درصد مي باشد.
امور اجتماعي
الف- سواد
ميزان باسوادي شهرستان در سال 1375 برابر91/52 درصد بوده که به 65/63 درصد در سال 1382 افزايش يافته است .
ب- آموزش و پرورش
در سال تحصيلي 83-1382تعداد کل دانش آموزان مقاطع مختلف تحصيلي(بدون بزرگسالان و مراکز تربيت معلم ) شهرستان 70238 نفر بوده که 04/13 درصد از دانش آموزان استان را تشکيل مي دهد.
عنوان | سال 1375 | سال 1382 | شاخصهاي مقايسه اي طي سالهاي82- 1375 | |||||
درصد تغييرات | رشد سالانه (درصد) | |||||||
شهرستان | استان | شهرستان | استان | شهرستان | استان | شهرستان | استان | |
تعداد دانش آموزان | 54083 | 4185001 | 70238 | 528631 | 87/29 | 3/26 | 27/4 | 12/2 |
تعداد دانش آموزان دختر | 20791 | 175794 | 32609 | 242443 | 84/56 | 38 | 12/8 | 82/4 |
تعداد مراکزآموزشي | 415 | 3500 | 654 | 5866 | 59/57 | 6/67 | 23/8 | 70/9 |
تعداد کادر آموزشي | 1432 | 12203 | 1451 | 14202 | 33/1 | 39/16 | 19/0 | 34/2 |
سرانه فضائي آموزشي (مترمربع ) |
| ------- | 31/2 | 06/2 |
|
|
| ----- |
ج- آموزش عالي
در سال تحصيلي 83-1382 در شهرستان ايرانشهر ، 1389دانشجودر حال تحصيل بوده که از اين تعداد 2/37 در صد در دانشگاه پيام نور و و 7/62 درصد در دانشگاه غير دولتي مشغول به تحصيل بوده اند.
د- بهداشت و درمان
شرح | سال 1375 | سال 1382 | درصدتغييرات بين سال هاي82- 1375 | رشدسالانه(درصد) دوره 82- 75 | ||||
| شهرستان | استان | شهرستان | استان | شهرستان | استان | شهرستان | استان |
تعداد بيمارستان | 1 | 13 | 1 | 14 | - | 7/7 | - | 7/7 |
تعداد مراکز بهداشتي و درماني شهري | 6 | 50 | 17 | 140 | 184 | 180 | 10 | 1/101 |
تعدا د خانه بهداشت | 96 | 632 | 79 | 719 | 7/17- | 7/13 | 15/1 | 15/0 |
تعداد پزشک و دندانپزشک | 39 | 383 | 106 | 603 | 7/171 | 4/57 | 5/1 | 2/0 |
سرانه تخت بيمارستاني به ازاي هرهزارنفر | 4/113 | 3/67 | 8/94 | 7/68 | 4/16- | 2 | 95/0- | 5/1 |
سرانه پزشک عمومي به ازاي هرهزارنفر | 4/14 | 16 | 4/28 | 20 | 2/97 | 25 | 5 | 7/5 |
کشاورزي و منابع طبيعي و دامپروري
در سال زراعي 83-1382 سطح زير کشت محصولات زراعي و باغي شهرستان ايرانشهر بالغ بر 38084 هکتار است که 7/23 درصد از سطح کشت زير کشت استان را تشکيل مي دهد . از اين مقدار 25 درصد به کشت باغات و75 درصد به زراعت هاي سالانه اختصاص دارد . محصولات عمده زراعي شهرستان غلات مي باشد .طي همان سال ، 15 واحد صنعتي پرورش و نگهداري دام و طيور در سطح شهرستان فعال بوده است . همچنين ميزان توليد شير ، گوشت قرمز ، گوشت مرغ و عسل به ترتيب 5/15 ، 1/3 ، 6/0و002/0 هزار تن بوده است . لازم به ذکر است اين شهرستان داراي 44 واحد پرورش ماهي با توليد 132هزار تن مي باشد .
عنوان | 1375 | 1382 | ميزان تغييرات ( درصد ) × | متوسط رشد سالانه ( درصد )× × | ||||
شهرستان | استان | شهرستان | استان | شهرستان | استان | شهرستان | استان | |
سطح اراضي زير کشت ( هزار هکتار ) | 6/37 | 7/295 | 38 | 160 |
| 6/45- |
| 4/8- |
سطح اراضي زير کشت زراعي آبي(هزارهکتار ) | 5/26 | 198 | 6/28 | 7/102 |
| 48- |
| 95/8- |
سطح زير کشت اراضي ديم( هزار هکتار ) | 8/0 | 60 | - | 5/4 |
| 5/92- |
| 9/30 |
سطح زير کشت محصولات باغي | 3/10 | 7/37 | 4/9 | 53 |
| 40 |
| 98/4 |
ميزانتوليد محصولات باغي ( هزار تن ) | 53 | 203 | 6/48 | 6/229 |
| 13 |
| 77/1 |
ميزان توليدزراعي(هزار تن ) | 9/285 | 3026 | 334 | 1116 |
| 63- |
| 2/13- |
صنعت و معدن
تعداد صنايع موجود شهرستان ايرانشهر 76 واحد مي باشد که تعداد – واحد آن در نقاط روستايي و تعداد – واحد بقيه در نقاط شهري مستقر مي باشند . درسال 1382 تعداد 2 کارگاه فعال مسئوليت استخراج معادن را به عهده داشته که عمده ترين معادن موجود در سطح اين شهرستان عبارتند از : آهک – مرمر – منگنز – تالک – ( صادره درسال 83 ) سهم شهرستان از کارگاه هاي معدني فعال استان 3/13 درصد مي باشد .
رديف | نام معدن | ماده معدني | ذخيره ( تن ) | تعداد شاغلين | ظرفيت استخراج ساليانه |
1 | دامن | آهک | 100000000 | 11 | 65000 |
2 | چاه زرد | مرمر | 7600 | 7 | 1500 |
3 | مانش | تالک | 26400 |
| 1100 |
4 | خيبر اسپکه | منگنز | 95000 | 20 | 4000 |
مشخصات سدهاي در حال بهره برداري استان
نام سد | محل سد | نوع سد | نوع بهره برداري | سال بهره برداري | حجم مخزن | ميزان آب ( متر مکعب ) | |
قابل تنظيم | قابل انحراف | ||||||
بزمان | ايرانشهر | خاکي و سنگريزه اي | تأمين آب شرب ، کشاورزي | 1381 | 31/3 | 33/2 | - |
مشخصات سدهاي در حال احداث استان
نام سد | محلاجراي سد | پيشبينينوع بهره برداري | برآورد اعتبار مورد نياز ( ميليون ريال ) | ميزاناعتبار(ميليونريال ) | ميزان آب (متر مکعب ) | سال | ||||
تخصيص يافته | جذب شده | حجم | حجم قابل تنظيم | حجم قابل انحراف | شروع | خاتمه | ||||
- | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
