چهارشنبه 4 مرداد 1396 - 2 ذي القعده 1438 - 26 ژولاي 2017
صفحه اصلي/اجتماعي(جوانان، خانواده، بانوان و...)

نقش زنان در حفاظت ازمحیط زیست

نقش زنان در حفاظت ازمحيط زيست

مشاور ارشد سازمان محيط زيست، با اشاره به نقش زنان در بهبود وضعيت زيست محيطي، گفت: براي من تصور شروع و ادامه نهضت حفاظت از محيط زيست بدون زنان در جوامع غير ممکن است.

نقش زنان در حفاظت ازمحيط زيست

به گزارش تبيان به نقل از خبرآنلاين، نشست حلقه مطالعات مسائل اجتماعي زنان انجمن جامعه شناسي ايران با موضوع "زنان، کنشگري محيط زيستي و جامعه پايدار"، عصر دوشنبه 13 ديماه 1395 در محل سالن اجتماعات انجمن جامعه شناسي ايران و با همکاري مرکز صلح و محيط زيست برگزار شد.

در اين نشست که با حضور کنشگران مدني، فعالان زنان و فعالان حوزه‌هاي صلح و محيط زيست برگزار شد، دکتر گيتي خزاعي جامعه شناس فعال در موسسه مطالعات و تحقيقات دانشگاه تهران، دکتر اسماعيل کهرم مشاور ارشد سازمان محيط زيست و دکتر خديجه کشاورز با موضوع زنان و محيط زيست سخن گفتند.

کنشگري محيط زيستي چيست؟

در ابتداي جلسه دکتر گيتي خزاعي، بحث خود را حول محور شاخص‌هاي کنشگري محيط زيستي، باتاملي تاريخي و مفهومي بر روند کنشگري محيط زيستي از گذشته تا حال اينگونه آغاز کرد: کنشگري محيط زيستي يا به عبارتي جنبش محيط زيستي سابقه‌اي طولاني ندارد؛ اما تاثير زيادي بر لايه‌هاي مختلف نظام اجتماعي داشته‌ است به طوري كه يا بستري براي توسعه‌ حقوق زنان شده يا موجب تغيير يا توليد ادبيات مفهومي و نظري، در حوزه کنشگري مدني و کنشگري در حوزه‌ عمومي و حوزه سياسي شده‌ است.

او ادامه داد: در عين حال، همزمان با تغيير دوره‌ زماني و همراه با تغيير در مساله‌هاي محيط ‌زيستي در سطح جامعه، شکل کنشگري محيط زيستي هم تغيير کرده است. مثلا اگر در دنيا در دهه‌ ۷۰ و ۸۰ ميلادي، تاکيد اصلي جنبش‌هاي محيط زيستي

کنشگري محيط زيستي يا به عبارتي جنبش محيط زيستي سابقه‌اي طولاني ندارد؛ اما تاثير زيادي بر لايه‌هاي مختلف نظام اجتماعي داشته‌ است به طوري كه يا بستري براي توسعه‌ حقوق زنان شده يا موجب تغيير يا توليد ادبيات مفهومي و نظري، در حوزه کنشگري مدني و کنشگري در حوزه‌ عمومي و حوزه سياسي شده‌ است.

و محورهاي کنشگري محيط زيستي بر مشکلات محلي و ملي متمرکز بود و آنها هم عمدتا متکي بر مسائل خاص و جزئي از جمله مساله حفاظت و رفع آلودگي محيط زيستي، امروز با افزايش مشکلات محيط زيستي و تشديد روند قهقراي محيط زيستي و به ويژه مساله‌ تغييراقليم، مسائل موردتوجه کنشگران محيط زيست هم تغيير کرده و در کنار موضوعات گذشته که طرح آنها همچنان ضروري است، کنشگران محيط زيست بر مسائل جديدي نيز متمرکز شده‌اند.

دكتر خزاعي افزود: اگر در گذشته، کنشگري محيط زيست به مشارکت مدني و حضور جدي در فضاي شهري و حوزه عمومي محدود مي‌شد، امروز تلاش مي‌شود هم از ساير ابزار کنشگري مدني - مثلا رسانه، و به خصوص رسانه‌هاي مدرن - براي توليد گفتمان کنشگري محيط زيستي استفاده‌ي بيشتر و بنيادي‌تري بشود.

اين فعال محيط زيست در ادامه با نگاهي به وضعيت موجود کنشگري محيط زيست اظهار كرد: تقليل موضوعات محيط زيستي به حوزه‌هاي حفاظت و آلودگي محيط زيستي، مانع از اثربخشي کنشگري محيط زيستي شده است. همچنين تقليل کنشگري به حوزه‌هاي خاص و نه چندان اولويت‌دار محيط زيستي مثل حفاظت و آلودگي محيط زيستي، مانع از جدي گرفتن مقوله محيط زيست، مانع از جدي گرفته شدن کنشگران محيط زيست و مانع از کارامدي جنبش‌ها، حرکت‌ها و فعاليت‌‌هاي محيط زيستي شده است. امروزه همچنان کنشگر محيط زيست به کساني اطلاق مي‌شود که ساده‌ترين پيام‌هاي محيط زيستي نه چندان روزآمد را در حوزه حفاظتي و رفع آلودگي صادر و منتشر مي‌کنند؛ روي چمن‌ها راه نرويد. مراقب حيوانات باشيد. در جنگل‌ها آشغال نريزيد. از خودرو‌هاي تک سرنشين استفاده نکنيد. از کيسه‌هاي قابل بازيافت استفاده کنيد، حواستان به محصولات تراريخته باشد و ...

او همچنين افزود: براي تقويت کنشگري محيط زيستي چاره اي نداريم جز اينکه در حوزه کنشگري محيط زيستي حرکت‌هاي موجود را که به نام کنشگري محيط زيستي معرفي مي‌شوند نقد کنيم. موضوعاتي مهم همچون خاک و فرسايش، قهقراي فزاينده محيط زيستي، خشکيدن رو به تزايد، تغيير اقليم و تاثير آن بر زندگي افراد و القاي فعاليت‌هايي که بايد براي محافظت از محيط زيست به نظام سياسي و اجتماعي قبولانده شود.

او ادامه داد: يک کنشگر جدي و بروز محيط زيستي بايد بتواند از يکسو با آکادمي و از سوي ديگر با جامعه مدني مرتبط باشد و جهت گيري رسمي علمي و آکادميک را به نفع اولويت‌هاي محيط زيستي تغيير دهد. در عين حال بايد بتواند جهت‌گيري نظام سياسي را نسبت به موضوعات و اولويت‌هاي محيط زيستي تغيير دهد. يك کنشگر بروز محيط زيستي بايد بتواند پيوند حوزه محيط زيست با فرهنگ را حفظ کند و از همه پارامترهاي فرهنگي و اجتماعي براي تقويت کنشگري، و بسط گفتمان محيط زيستي به واسطه‌ باورهاي فرهنگي بهره گيرد. براي کنشگري محيط زيستي، حوزه دين همان قدر براي ارائه و معرفي دغدغه‌هاي محيط زيستي و توليد گفتمان محيط زيستي داراي اهميت است و از آن براي اشاعه دغدغه‌هاي محيط زيستي بايد استفاده شود که حوزه فرهنگ و ادبيات و ...

كهرم: حفاظت از محيط زيست بدون زنان غيرممكن است

در ادامه اين نشست، دکتر اسماعيل کهرم، مشاور ارشد سازمان محيط زيست، با اشاره به نقش زنان در بهبود وضعيت زيست محيطي، گفت: براي من تصور شروع و ادامه نهضت حفاظت از محيط زيست بدون زنان در جوامع غير ممکن است. نقش زنان را از چند جهت مي‌توان بررسي کرد. من ميل دارم نقش زنان را به عنوان يک مادر در ابتدا بررسي کنم و با نگاهي به رابطه خودم با مادرم و تجارب زيسته‌ام در زمان کودکي، خاطراتي را مرور کنم که از عمق ذهن و ياد خود و از دهه‌هاي متمادي درباره جايگاه و تاثير زنان در اين حوزه کنکاش کرده‌ام. عجيب و جالب آنست که اين خاطرات چنان در ذهن من زنده مانده‌اند که درست مانند آنست که امروز برايم اتفاق افتاده‌اند. که اين نشان از اثرگذاري نقش زن در جايگاه مادري براي آموزش‌هاي مختلف ازجمله در حوزه هاي واکنش هاي زيست محيطي است.

او ادامه داد: جنبه ديگر که در اين مورد قابل تامل و بررسي است، تاثير زنان بر محيط زيست، رفتار زنان در خانواده و جامعه است. هميشه فرزندان آنها با چشمي بينا و گوشي شنوا اين رفتارها را الگوبرداري مي‌کنند و البته در زندگي سرلوحه رفتارهاي خود قرار مي‌دهند. بنابراين زنان چه ازنظر رفتار فردي و چه از نظر رفتارشان درنقش مادري، به طور مستقيم در نهضت حفظ محيط زيست در خانه، جامعه و در نهايت نهضت‌هاي محيط زيستي جهاني، نقش دارند. تمام اينها الزام مسئله را نشان مي‌دهند که چرا بايسته و شايسته است که به نقش زنان در حفظ محيط زيست بها دهيم.

كشاورز: زنان نسبت به محيط زيست حساسترند

در ادامه، دكتر خديجه كشاورز با اشاره به اين كه از قرن‌ها پيش شاعران و نمايشنامه نويسان از چهره زنانه طبيعت سخن گفته‌اند، افزود: با اين حال از زماني که انسان شروع به آماده کردن زمين براي کشت کرده‌است، آينده طبيعت توسط مردان رقم خورده‌است و اين شايد تاحدي توضيح دهنده بحران وحشتناکي است که امروزه زمين را تهديد مي‌کند. به طور عمومي، به نظر مي‌رسد که زنان به ضرورت زندگي در صلح با زمين و حمايت آن حساس‌تر هستند. در يک نگاه مي‌توان گفت که زنان در جهان در حال توسعه رابطه مستقيم‌تري با محيط طبيعي دارند و از تخريب آن بيشتر رنج مي‌برند.

اين جامعه‌شناس تاكيد كرد: همان‌طور که گزارش توسعه انساني برنامه سازمان ملل براي توسعه، نشان مي‌دهد، امروزه نيز

دكتر خديجه كشاورز با اشاره به اين كه از قرن‌ها پيش شاعران و نمايشنامه نويسان از چهره زنانه طبيعت سخن گفته‌اند، افزود: با اين حال از زماني که انسان شروع به آماده کردن زمين براي کشت کرده‌است، آينده طبيعت توسط مردان رقم خورده‌است و اين شايد تاحدي توضيح دهنده بحران وحشتناکي است که امروزه زمين را تهديد مي‌کند. به طور عمومي، به نظر مي‌رسد که زنان به ضرورت زندگي در صلح با زمين و حمايت آن حساس‌تر هستند.

حتي يک جامعه در جهان وجود ندارد که زنان و مردان از عدالت واقعي بهره‌مند باشند. در اکثر بخش‌هاي جهان، زنان درس خوانده کمتر از مردان هستند و بدتر از همه اين که زنان به ندرت در تصميم‌گيري‌هايي که به آينده زمين و ساکنان آن مربوط مي‌شود، مورد مشاوره قرار مي‌گيرند. البته مردان بسياري با اشتياق براي حمايت از محيط زيست مبارزه مي‌کنند و زنان بسياري به تخريب آن کمک مي‌کنند و اين مسئله عموميت ندارد.

او تاكيد كرد: در انگلستان نيمي از توليدکنندگان محصولات ارگانيک زنان هستند. اين در حالي است که زنان تنها 5 درصد کارکنان بخش کشاورزي را تشکيل مي‌دهند. زمين‌هاي کشاورزي زنان در غنا به مدت طولاني‌تري بارور مي‌مانند تا زمين هاي کشت شده توسط مردان. به نظر مي رسد که زنان نسبت به نيازهاي محيط زيست آگاه‌تر هستند اما تا زماني که زنان امکان مشارکت برابر در تصميم‌گيري در مورد شيوه مديريت جهان را نداشته باشند، شانس کمي هست که ما بتوانيم «مانع خراب شدن آسمان بر سرمان شويم».

دكتر كشاورز افزود: وظيفه مروجين آگاهي و کنشگران محيط زيستي، حساس‌کردن مردم براي حفاظت از محيط زيست است. مطالعه جديدي که در آمريکا انجام شده است نشان مي‌دهد که آلودگي محيط زيست مسئول مرگ سالانه 5.5 ميليون نفر در جهان است. بنابراين حساس کردن مردم به حمايت از محيط زيست و نشان دادن اين که چگونه هرکس در هر جايي که هست مي‌تواند به حفظ و بهبود محيط زيست ياري برساند، مسئله‌اي فوري براي همه ماست.

بسيار مهم است که استراتژي‌هايي براي جلب مشارکت افراد، براي يافتن راه حل به کارگيريم و بايد به هر کدام از اين افراد دانش‌ها، مهارت‌ها و انگيزه‌هاي ضروري براي فهم پديده تغييرات جهاني محيط زيست را داد.

تعداد بازديد:236 آخرين تغييرات:95/10/18
نظرات

نظر شما:
نام و نام خانوادگي
پست الكترونيك
نظر